ಕೇದಾರನಾಥ ದೇಗುಲವು ಪ್ರಪಂಚದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಸ್ಮಯವಾಗಿದೆ.
ಅಂಥ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಯಾರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು? ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಬಹಳಷ್ಟು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಾಂಡವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರವರೆಗೆ ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬಹುಶಃ 8 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಎಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕನಿಷ್ಠ 1200 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೇದಾರನಾಥ ಭೂಮಿ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಕಡೆ 22,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕೇದಾರನಾಥ ಬೆಟ್ಟ,ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ 21,600 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕರಚಕುಂಡ್ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 22,700 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಭರತಕುಂಡವಿದೆ.
ಈ ಮೂರು ಪರ್ವತಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಐದು ನದಿಗಳೆಂದರೆ ಮಂದಾಕಿನಿ, ಮಧುಗಂಗಾ, ಚಿರಗಂಗಾ, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರಂದಾರಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನದಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರದೇಶವು "ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿ"ಯ ಏಕೈಕ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿಯುವ ಅಂತಹಾ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಲಾಕೃತಿಯಂತಹಾ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇವತ್ತಿಗೂ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಹಾಗಾದರೆ ಅಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಏಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು?
ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, 1200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಂತಹ ಅದ್ಭುತ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು?
1200 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರವೂ , ಆ ಪ್ರದೇಶದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಜೆಸಿಬಿ ಹೋಗುವುದು ತಾನೇ ಹೇಗೆ? ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬಹಳ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಯೋಚಿಸಬೇಕು.
ಈ ದೇವಾಲಯವು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅದು "ಹಿಮಯುಗ" ದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ವಾಡಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಜಿಯಾಲಜಿ, ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಲಿಗ್ನೋಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ.
"ಕಲ್ಲುಗಳ ಜೀವನ" ವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ದೇವಾಲಯವು 14 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂತುಹೋಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
2013ರಲ್ಲಿ ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ 375% ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಯಿತು. ಅನಂತರದ ಪ್ರವಾಹವು "5748 ಜನರನ್ನು" (ಸರ್ಕಾರದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು) ಕೊಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು 4200 ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು 1 ಲಕ್ಷ 10 ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹವು ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿಲ್ಲ.
ಆರ್ಕಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರವಾಹದ ನಂತರವೂ, 99 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆಯು ಆಡಿಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.
2013 ರ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು "IIT ಮದ್ರಾಸ್" ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ "NDT ಪರೀಕ್ಷೆ" ನಡೆಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.
ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಡೆಸುವ "ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ" ಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗದಿದ್ದರೆ, ಇಂದಿನ ವಿಮರ್ಶಕರು ನಿಮಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?
ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂದೆ ಹಾಗೇ ನಿಂತಿದೆ:
ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಇವು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಕಲ್ಲು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಿ.
ಆಗ ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವಷ್ಟು ಉಪಕರಣಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ, 400 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅದರ "ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ" ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೇ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಂತಹಾ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಾಗಲೂ ಉಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಇಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು "ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ" ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳು "ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ" ಇವೆ. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾಲಯವು "ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ" ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಈಗಾಗಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ 2013 ರ ಅಂತಹಾ ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅದು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಾಗಿ ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆ ಬಲವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಿಮೆಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ "ಆಷ್ಲರ್" ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲ್ಲಿನ ಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ತಾಪಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ ದೇವಾಲಯದ ಬಲವು ಅಭೇದ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಟೈಟಾನಿಕ್ ಮುಳುಗಿದ ಅನಂತರ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು "NDT ಪರೀಕ್ಷೆ" ಮತ್ತು "ತಾಪಮಾನ" ಉಬ್ಬರವಿಳಿತವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿರುಗಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು.
ಆದರೆ ಭಾರತೀಯರು ಇದನ್ನು 1200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಯೋಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕೇದಾರನಾಥವು ಮುಂದುವರಿದ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉಜ್ವಲ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲವೇ?
2013 ರಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅದರ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯು ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಹರಿವು ದೇವಾಲಯದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯಿತು ಆದರೆ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಜನರನ್ನು ಆ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಯು ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಮರುದಿನ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಯೋಧರು ಜನರನ್ನು ಏರ್ಲಿಫ್ಟ್ ಮಾಡಿದರು.
ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿಡಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ 1200 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಆ ಸ್ಥಳ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದವರು ಆ ದೇಗುಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
6 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಕಲ್ಲನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಡುತ್ತೇವೆ.
ಇಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಅನಂತರವೂ, ಅದೇ ಭವ್ಯತೆಯಿಂದ 12 ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕೇದಾರನಾಥದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮುಂದೆ ದೀರ್ಘದಂಡ ನಮನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸೋಣ.
ವೈದಿಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು, ಎಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಈ ದೇಗುಲವು ನಿದರ್ಶನ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಭಾರತೀಯನಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೇನೆ.
ಈಗ ಕೇದಾರನಾಥದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದೆ, ದೇವರ ದೇವ ಮಹಾದೇವ ಕೇದಾರನಾಥ ಎಲ್ಲರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಿ.
ಜೈ ಬೋಲೇನಾಥಶಂಕರ ಶಂಭೋ 🙏🙏
